Het Nationaal Monument op de Dam is een herdenkingsmonument voor de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Het werd onthuld in 1956 en staat symbool voor vrijheid, vrede en herdenking. Elk jaar vindt hier op 4 mei de nationale Dodenherdenking plaats.
Tijdens de coronapandemie vonden op de Dam protesten plaats tegen de toen geldende coronamaatregelen. Sommige demonstraties trokken veel mensen, waardoor er veel maatschappelijke discussie ontstond over de volksgezondheid versus het recht om te demonstreren.
De dood van George Floyd leidde wereldwijd tot massale protesten tegen racisme en politiegeweld. Op de Dam in Amsterdam kwamen op 1 juni 2020 duizenden mensen bijeen voor een grote Black Lives Matter-demonstratie om solidariteit te tonen en aandacht te vragen voor discriminatie en institutioneel racisme.
Veel jongeren werden door het Black Lives Matter-protest op de Dam actiever en bewuster wat betreft de aanpak van racisme en discriminatie. Het protest motiveerde deze generatie om zich via sociale media en in de politiek feller uit te spreken over gelijkheid en sociale rechtvaardigheid.
De maatschappelijke discussie rondom het uiterlijk van Zwarte Piet was een belangrijk onderdeel van het bredere racismedebat in Nederland. Tijdens het protest op de Dam op 1 juni 2020 uitten veel demonstranten de wens om definitief afscheid te nemen van deze traditie ten gunste van inclusievere alternatieven.